مقدمه

بسيار پيش آمده که دوستان من در مورد چگونگي پياده سازي شبکه از من سوال کردند و با توضيحات اغلب به درد نخورو گاهي پيچيده من در مورد پياده سازي شبکه ، ابزار آلات شبکه و نرم افزارهاي مربوط به خدمات دهنده ها (Servers) و غيره مواجه شدند ! اما بعد از توضيحات مفصل من با يک سوال ديگر همه زحمات من براي توضيحات فني و غيز فني داده شده را به باد دادند. " ما چگونه ميتوانيم يک شبکه براي خود در خانه داشته باشيم که ارتباط اينترنت و گاهي پرينتر يا فايلهايي را مشترکا استفاده کنيم؟ "
در جواب بايد گفت پياده سازي يک شبکه کوچک براي خانه يا محل کارهايي که چندان بزرگ نسيتند کاري بسيار ساده است و ميکروسافت در نرم افزار Windows XP خود ابزارهاي مناسبي را براي اين کار قرار داده است که چگونگي بکار گيري اين ابزارها را در چند مرحله شرح مي دهم، شايد شما هم قبلا نيازبه پياده سازي يک شبکه ساده پيدا کرديد شايد هم بعد از خواندن اين مطالب علاقه مند شديد که اين کار را تجربه کنيد.

قسمت اول : مواد لازم !

در اين قسمت وسايل و امکانات مورد نياز جهت پياده سازي يک شبکه کوچک خانگي را بيان مي کنم در حال حاضر فرض مي کنيم که شما راه حل شبکه wired (سيم دار) را برگزيده ايد. البته بيشتر مراحل کار براي wired و wireless يکسان هستند در فرصت ديگري انجام اين کار را به کمک تجهيزات wireless توضيح خواهم داد.
مواد لازم:
- حداقل 2 عدد کامپيوتر که قرار است با هم شبکه شوند که هر دو داراي کارت شبکه باشند.
- کابل مخصوص شبکه به ميزان لازم.
- يک عدد switch با درگاه (پورت) به تعداد لازم (اگر فقط 2 کامپيوتر را ميخواهيد شبکه کنيد نيازي به switch نيست)

توضيحات:

- منظور از کامپيوتر هم PC و هم laptop است.
- اکثر مادربرد هاي ( mainboard) جديد به صورت onboard (يعني برروي برد اصلي) مجهز به کارت شبکه هستند. اگر مادربرد کامپيوتر شما فاقد کارت شبکه است ميتوانيد يک کارت شبکه PCI براي آن تهيه کنيد. براي کارت شبکه اسم LAN کارت هم مرسوم است.
- در بازار کابل هاي گوناگوني براي شبکه وجود دارد اما مناسب ترين نوع براي مصارف ساده کابل Cat_5 است، در بازار کابل هاي آماده با طول هاي متنوع موجود است که سوکتهاي آن نيز نصب شده اند، من توصيه ميکنم از اين کابل هاي آماده استفاده کنيد.
- همانطور که اشاره شد .اگر فقط 2 کامپيوتر را ميخواهيد شبکه کنيد الزاما نيازي به switch نيست اما بايد کابل مناسبي تهيه کنيد که کابل Cross گفته مي شود. تفاوت کابل Cross با کابل مستقيم اينست که که جاي سيمهاي دريافت و ارسال در يک سر کابل Cross با هم جابجا شده است که در مواردي که دو کامپيوتر را بدون هيچ واسطه اي ( مثلا switch) به هم متصل مي کنيد اين کار ( جابجايي سيمهاي دريافت و ارسال) ضروري است. اما اگر واسطه اي مانند switch در کار باشد خودش اين کار ( جابجايي سيمهاي دريافت و ارسال) را انجام مي دهد. کابل هاي آماده Cross از نوع Cat_5 نيز در طولهاي متنوع در بازار موجود است اما بخاطر داشته باشيد که به فروشنده تاکيد کنيد که کابل Cross ميخواهيد.
- در هنگام تهيه switch بايد تعداد کامپيوتر هايي که بهم متصل ميشوند را در نظر بگيريد به ازاي هر کامپيوتر يک درگاه (port) لازم است، switch هاي بسيار متنوعي در بازار هستند که به طور استاندار 4 پورت، 8 پورت ، 16 پورت و 24 پورت هستند(برخي از سازندگان 12 پورت هم ميسازند).


قسمت دوم : پروتکل ارتباطي

هنگاميکه قصد نوشتن اين مجموعه را کردم تصميم گرفتم که تا حد امکان از پرداختن به مسايل فني و علمي پرهيز کنم تا مطالب در حوصله هر خواننده اي بگنجد. البته براي انجام صحيح کار ، توضيح برخي مسايل اجتناب نا پذير است، اما تمام تلاشم بر اين است که سادگي مطالب حفظ شود. در ادامه مختصري در مورد چگونگي ارتباط و تبادل اطلاعات بين کامپيوترها توضيح ميدهم.
ارتباط بين کامپيوترها بسيار شبيه ارتباط بين انسانهاست، همانگونه که ما براي ارتباط کامل با ديگران نيازبه استفاده از زبان مشترک داريم کامپيوترها نيز به آن نيازمندند همچنين همانگونه که نحوه و سطح ارتباطي ما با دوستان، اعضاي خانواده، همکاران و افراد ناآشنا متفاوت است و با توجه به عضويت فرد در هر يک از اين گروه ها ميزان اعتماد و رابطه تغيير ميکند در دنياي کامپيوتر ها نيز اوضاع بر همين منوال است و همانگونه که در دنياي ما زبانهاي گوناگوني وجود دارد و مردم با زبانهاي متفاوتي ارتباط برقرار ميکنند در دنياي کامپيوتر نيز باز اوضاع بر همين منوال است!
البته به کار بردن اصطلاح زبان براي ارتباط کامپيوتري چندان مرسوم نيست و به جاي آن اصطلاح پروتکل( Protocol) بکار ميرود. بي شک معروفترين و پر کاربرد ترين پروتکل ارتباطي در دنياي کامپيوترها TCP/IP ميباشد که در واقع شامل مجموعه اي از قرار دادها جهت کنترل انتقال داده ها و بر قراري ارتباط است.
شباهت ديگر دنياي ارتباط کامپيوترها با دنياي ارتباطي ما انسانها، استفاده از آدرس است يعني همانگونه که ما براي فرستادن بسته براي کسي نياز است آدرس گيرنده را بر روي بسته بنوسيم و آدرس خودرا نيز در محل فرستنده درج ميکنيم، کامپيوترها هم آدرس کامپوتري که مقصد داده است و آدرس خودرا بر روي بستهاي ارسالي درج مي کنند. پس واضح است که هر کامپيوتر نياز به آدرس منحصر به فردي دارد که به وسيله آن توسط کامپيوترهاي ديگر شناخته شود. البته اين منحصر به فرد بودن گاهي نسبي است که فعلا از بحث در اين مورد پرهيز ميکنيم فقط اين را بخاطر داشته باشيد که در شبکه کوچک شما هر کامپيوتربايد آدرس منحصر به فردي داشته باشد وگرنه بدليل تداخل آدرس ها خطا رخ خواهد داد.
براي رسيدن به هدف مذکور TCP/IP از آدرس IP بهره ميگيرد و به کمک IP شما ميتوانيد آدرسي منحصر به فرد براي هر کامپيوترهاي خود ايجاد کنيد. در واقع IP ازچهار قسمت تشکيل شده که هر قسمت 2 بتوان 8 حالت يا به عبارتي 0 تا 255 را ميتوانند داشته باشند. يک نمونه آدرس IP به صورت 192.168.100.163 ميتوان در نظر گرفت.
به دليل برخي مسايل، پاره اي محدوديت ها در انتخاب IP وجود دارد که از بحث در مورد آنها پرهيز ميکنم براي ادامه کار فقط اين نکته را در نظر داشته باشيد که ما ميتوانيم از رنج IP ادرسهايي که به صورت 192.168. y .x هستند که در آنها x وy عددي بين 1 تا 254 ميباشند بدون ايجاد مشکلي بهره بگيريم. ما در ادامه از رنج IP آدرس 192.168.1. x استفاده ميکنيم که x را از 1 شروع ميکنيم و براي هر کامپيوتر جديد يکي به مقدار x مي افزاييم پس IP کامپيوتر شماره 1 ما 192.168.1.1 است و کامپيوتر شماره 2 ما آدرس 192.168.1.2 رادارد .
مطلب ديگر که بايد اشاره کنم Subnet Mask است که مانند IP ساختار 4 قسمتي دارد، کاربرد آن در بحث شبکه کوچک ما محسوس نيست و از توضيح آن نيز پرهيز ميکنم ، فقط به خاطر داشته باشيد که مقدار آنرا 255.255.255.0 قرار خواهيم داد.


قسمت سوم : تنظيمات اوليه

پس از بررسي اجمالي پروتکل ارتباطي TCP/IP نوبت به انجام تنظيمات مي رسد در اين قسمت فرض بر اين است که شما از سيستم عامل Windows XP استفاده ميکنيد و مواد لازم که در قسمت اول گفته شد را تهيه کرديد و کارتهاي شبکه بروي کامپيوتر هاي شما نصب است . و فرض بر اينست که اگر تنها 2 کامپيوتر را به هم متصل ميکنيد آنها را با يک کابل Cross به يگديگر متصل کرده ايد و اگر بيش از 2 کامپيوتر را به هم متصل ميکنيد يک switch تهيه کرديد که تمامي کامپيوتر ها بوسيله کابل به آن switch متصل هستند.

مراحل زير را به ترتيب بر روي کامپيوتر ها انجام دهيد :

1- پس از کليک کردن بر روي start روي All Programs برويد سپس Accessories وپس از آن Communications و بعد روي Network Connections کليک کنيد.

2- اگر کارت شبکه شما کامل نصب شده باشد در اين صفحه علاوه بر Icon هاي که براي ارتباط شما به اينترنت از طريق مودم است، يک يا چند نماد ديگر نيز با نام Local Area Connection وجود دارند که مربوط به کارتهاي شبکه شما ميباشند. اگر چند نماد بااين نام (Local Area Connection) داريد ابتدا اطمينان حاصل کنيد که کداميک مربوط به کارت شبکه مورد نظر شماست، بعد مراحل بعدي را ادامه دهيد چون برخي از سامانه هاي ديگر مانند Fire wire نيز چنين Icon اي ايجاد ميکنند که از بحث ما خارج ميباشند.


3- از Enable بودن کارت شبکه خود مطمئن شويد، در حالت Enable دو مانيتوري که در Icon مورد نظر در Network Connections هسنتد هردو آبي رنگ اند و در حالت Disable هر دو خاکستري رنگند. با "کليک سمت راست" روي Icon مربوط به کارت شبکه مي توانيد گزينه Enableو يا Disable را به منظور فعال يا غيرفعال کردن کارت شبکه، انتخاب کنيد.

4- روي Icon مربوط به کارت شبکه خود "راست کليک" کنيد و گزينه Properties را کليک کنيد تا پنجره آن باز شود سپس در حالتي که روي تب General هستيد روي Internet Protocol(TCP/IP) دوبار کليک کنيد. پنجره Internet Protocol(TCP/IP) Properties نمايش داده ميشود.


5- روي Use the following IP address کليک کنيد در فيلد مربوط به IP address عدد 192.168.1.1 را وارد کنيد و فيلد subnet mask را با 255.255.255.0 پر کنيد. بقيه گزينه ها را خالي رها کنيد و OK را کليک کنيد.

6- مراحل فوق را براي کامپيوتر هاي ديگر شبکه خود تکرار کنيد اما اصل منحصر به فرد بودن آدرس IP را از ياد نبريد يعني در مرحله 5 براي کامپيوتر شماره 2 آدرس IP را 192.168.1.2 قرار دهيد و براي کامپيوتر 3 آدرس IP را 192.168.1.3 قرار دهيد و همينطور تا آخر.


قسمت چهارم : برپايي شبکه

پس از انجام تنظيمات اوليه، اکنون وقت آن است که شبکه خود را بر پا کنيم . جهت برپايي شبکه هاي خانگي و شبکه هاي کوچک اداري ميکروسافت امکانات ويژه اي در Windows XP خود قرار داده که کار را بسيار ساده ميکنند ما نيز جهت سادگي کار از همين ابزارها بهره ميگيريم.

مراحل زير را به ترتيب بر روي کامپيوتر ها انجام دهيد :

1- پس از کليک کردن بر روي start روي All Programs برويد سپس Accessories وپس از آن Communications و بعد روي Network Setup Wizard کليک کنيد.
2- پنجره Network Setup Wizard نمايان ميشود عنوان صفحه اول Welcome to the Network Setup Wizard است، Next را کليک کنيد تا به صفحه بعدي برويد.
3- عنوان صفحه Before you continue… است، مجددا Next را کليک کنيد تا به صفحه بعدي برويد.

4- عنوان صفحه بعد "Connection method" است، مطمئن شويد که گزينه "This computer connects to the Internet through a residential gateway or through another computer on my network.” انتخاب شده است، سپس Next را کليک کنيد تا به صفحه بعدي برويد.

5- عنوان صفحه بعد "Give this computer a description and name" است، اگر قصد داريد نام کامپوتر خودرا تغيير در قسمت "Computer Name" اسم مورد نظر خود را وارد کنيد. در قسمت "Computer description" مي توانيد يک تو ضيح کوتاه براي مشخص کردن کامپيوتر قرار دهيد مثلا "mom’s computer" که مشخص کننده کامپيوتر مادر خانواده است يا "secretary’s computer" که مشخص کننده کامپيوتر منشي شرکت است. Next را کليک کنيد تا به صفحه بعدي برويد.

6- عنوان صفحه بعدي "Name your network" است، در فيلد جلوي "Workgroup name " نامي را که براي شبکه خود انتخاب کرديد وارد نماييد. Next را کليک کنيد تا به صفحه بعدي برويد.

7- عنوان صفحه بعدي "File and printer sharing" است، در صورتيکه که مايليد پرينتر و يا فايلهايي را بين کامپيوتر هاي داخل شبکه خود به اشتراک بگذاريد، گزينه "Turn on file and printer sharing" را انتخاب کنيد. Next را کليک کنيد تا به صفحه بعدي برويد.

8- عنوان صفحه بعدي “Ready to apply settings”است. Next را کليک کنيد تا به صفحه بعدي برويد.

9- چند لحظه صبر کنيد تا تغييرات اعمال شود و صفحه اي با عنوان "Yor’re almost done…" نمايان شود. گزينه "Just finish the wizard; I don’t need to run the wizard on other computers" را انتخاب کنيد. Next را کليک کنيد تا به صفحه بعدي برويد.

10- عنوان صفحه بعدي" Completing the Network Setup Wizard" است، Finish را کليک کنيد تا عمليات پايان يابد تنظيماتي که انجام داديد نياز به reset کردن کامپيوتر دارند تا کامل شوند.

11- مراحل 1 تا 10 را براي بقيه کامپيوتر هاي شبکه خود انجام دهيد. دقت کنيد که در مرحله 5 نامهاي متفاوتي براي کامپيوترهاي خود قرار دهيد و در مرحله 6 دقت کنيد که نام workgroup براي تمامي کامپيوترهاي شما بايد يکسان باشند.


قسمت پنجم : بکاربردن شبکه

پس از برپا کردن شبکه اينک وقت آنست که ازآن استفاده کنيم!

راهاي متفاوتي براي دسترسي به کامپيوترهاي داخل يک شبکه وجود دارد ، اگر دقت کنيد در اکثر پنجره هايي که باز ميکنيد در سمت چپ قسمتي وجود دارد که يکي از گزينه هاي آن Other Places است که درآن گزينه My Network Places قرار دارد. ممکن پس از برپايي شبکه، گزينه My Network Places به منوي start شما افزوده شده باشد، به هر حال در اين قسمت ابتدا ما اين گزينه را به منوي start اضافه ميکنيم بعد کار را ادامه مي دهيم.

مراحل زير را به ترتيب انجام دهيد :

1- روي start "راست کليک" کنيد، properties بزنيد.
2- در حاليکه تب " start menu" انتخاب شده است، بر روي Customize کليک کنيد.
3- بر روي "Advanced" کليک کنيد و سپس در " start menu items" گزينه My Network Places را پيدا کنيد و بر روي مربع کوچک کنار آن کليک کنيد تا تيک دار شود و سپس ok کنيد.

4- مجدد OK را بزنيد، اکنون گزينه My Network Places به منوي start شما افزوده شده است.

براي دسترسي به کامپيوترهاي شبکه خود از اين به بعد کافيست مراحل زير را انجام دهيد.

1- پس از کليک کردن بر روي start روي " My Network Places" کيلک کنيد.
2- در سمت چپ پنجره " My Network Places" در گروه "Network Tasks" گزينه "view my workgroup computer" را کليک کنيد. کامپيوتر هاي عضو "Workgroup" شما نمايش داده ميشوند، اينکار ممکن است چند ثانيه اي وقت ببرد.
3- اکنون ميتوانيد با کليک کردن روي هر کدام از کامپيوترها که در ليست نشان داده شده به منابع به اشتراک گذاشته شده در آنها دسترسي پيدا کنيد.

در اينجا پياده سازي شبکه کوچک ما انجام شد اکنون ميتوانيد در اين شبکه فايل هايي را به اشتراک بگذاريد يا آنها را بين کامپيوتر ها جابجا کنيد، همچنين ميتوانيد از چاپگرها و يا ارتباط اينترنت به صورت مشترک بهره بگيريد.



آقاي موتمني
Motameni@parsrobot.com